با لحاظ تمامی ریسکها، «سهام» در سطوح کنونی ارزان است؛ و اگر این ریسکها ــ اعم از ریسکهای داخلی و خارجی مختص اقتصاد ایران ــ وجود نداشتند، قیمت همین سهام در مقیاس جهانی دستکم باید چهار برابر میبود. حتی با فرض تداوم همین ریسکها نیز، گفته میشود بازار سهام همچنان جای رشد چشمگیری نسبت به سطوح فعلی دارد.
بورس24 : با لحاظ تمامی ریسکها، «سهام» در سطوح کنونی ارزان است؛ و اگر این ریسکها ــ اعم از ریسکهای داخلی و خارجی مختص اقتصاد ایران ــ وجود نداشتند، قیمت همین سهام در مقیاس جهانی دستکم باید چهار برابر میبود. حتی با فرض تداوم همین ریسکها نیز، گفته میشود بازار سهام همچنان جای رشد چشمگیری نسبت به سطوح فعلی دارد.
پس از صفهای فروش روز سهشنبه بازار در روز چهارشنبه 10 دی 1404 با تقاضای سنگین مواجه شد؛ بهویژه در نمادهایی که ارزندگی آنها برای فعالان بازار عیان بود. این رفتار بازار، بیش از هر چیز نشاندهنده شکاف معنادار میان قیمتها و ارزش ذاتی بخشی از سهام است.
سیاست ارزی و تغییر فضای بورس
واقعیت آن است که با سیاست جدید ارزی و حرکت به سمت عبور از نظام چندنرخی و رسیدن به ارز تکنرخی، فضای پیشروی بازار سرمایه بهطور کامل با گذشته متفاوت خواهد بود. این رویکرد هم در سیاست رسمی دولت و هم در ساختار بودجه عمومی کشور منعکس شده است.
در همین چارچوب، حضور همتی و کنار رفتن فرزین، ریسک تداوم سیاستهایی را که بهطور جدی از رانت ارزی دفاع میکردند، کاهش داده است.
ارزندگی سهام و سوگیری منفی
در شرایط فعلی، دشوار است کسی بتواند با استدلال اقتصادی بگوید سهام ارزنده نیست. بارها تأکید شده منظور نگارنده، طیف خاصی از سهام است که بخش قابلتوجهی از آنها همان پرتفوی صندوق اهرمی موج را تشکیل میدهند؛ پرتفویی که اطلاعات آن در سامانه کدال قابل مشاهده است.
در این میان، اشاره به ریسکها امری طبیعی و حتی ضروری است، اما در مواردی شاهد هستیم که تأکید افراطی بر ریسکها با نوعی غرضورزی یا سوگیری منفی همراه شده است. جاماندگی از رشد ماههای گذشته برای برخی فعالان بازار هزینهساز بوده و این موضوع، آگاهانه یا ناخودآگاه، نگاه منفی آنها به بازار را تشدید کرده است.
بهطور مثال، در شرایط فعلی و با نرخهای کنونی دلار و قیمتهای جهانی مس و اوره، اینکه گفته شود «فملی» یا «شپدیس» ارزنده نیستند، بیش از هر چیز میتواند ناشی از خطای محاسباتی باشد.
سناریوبندی ریسکها؛ شرط شفافیت
پذیرش وجود برخی ریسکها قابل بحث و انکارناپذیر است، اما برای شفافیت ذهنی بهتر باید این ریسکها سناریوبندی شوند. ریسکهای داخلی و خارجی همواره برای اقتصاد ایران وجود داشتهاند و دقیقاً به همین دلیل است که نسبت قیمت به سود دلاری شرکتها بهطور طبیعی باید پایینتر باشد؛ مثلاً در محدودهای معادل سود دلاری ۱۶ درصد (P/E دلاری حدود ۶).
اگر شرکتی در بورسهای جهانی سالانه ۳ میلیارد دلار سود خالص داشته باشد، بسته به شرایط بنیادی و کشور محل فعالیت، معمولاً در بازهای حدود ۳۰ تا ۵۰ میلیارد دلار ارزشگذاری میشود.
در حالی که همین شرکت اگر در بورس تهران باشد و امروز کمتر از ۱۰ میلیارد دلار ارزش بازار داشته باشد (مانند فملی)، این موضوع نشاندهنده انحراف سنگین از ارزشگذاری متعارف است.
حتی با لحاظ ریسکهای مختص اقتصاد ایران نیز، چنین شرکتی با ۳ میلیارد دلار سود خالص، منطقی است که بیش از ۲۰ میلیارد دلار ارزش داشته باشد. بدیهی است اگر شرایط ایران مشابه شرایط عادی جهانی بود، با توجه به ذخایر معدنی و عیار کنسانتره استحصالی، ارزشگذاری آن در محدوده ۴۰ میلیارد دلار چندان دور از ذهن نبود.
بنابراین وقتی گفته میشود برخی از این شرکتها «بسیار ارزان» هستند، این گزاره دقیقاً در مقیاس جهانی و با لحاظ تمام ریسکهای اقتصاد ایران مطرح میشود.
سناریوهای آخرالزمانی و واقعیت بازار
برخی از فعالان بازار به سناریوهای آخرالزمانی اشاره میکنند. اگر قرار است چنین سناریوهایی مبنا قرار گیرند، باید صریح و شفاف توضیح داده شوند.
اگر منظور، ناآرامی حداکثری، آشوب سنگین داخلی و فروپاشی است، در چنین سناریویی نه صندوق طلا، نه درآمد ثابت، نه بانک و نه حتی دارایی ارزی و طلای فیزیکی در داخل خانه، هیچکدام نمیتوانند امنیت واقعی ایجاد کنند؛ چهبسا خود منشأ ناامنی بیشتری باشند.
یا در مثالی دیگر، در اتفاقات ونزوئلا اگر واقعاً مادورو به پایان کار خود رسیده باشد و دولتی جدید با پشتوانه غرب روی کار آید، سؤال این است: زمان، زمان سرمایهگذاری در ونزوئلاست یا خروج سرمایه از آن؟
چه کنیم؟
باید به فعالان بازار سهام بابت استرسهایی که امسال متحمل شدند حق داد؛ اما در عین حال باید پذیرفت که با وجود همه این ریسکها، بازار سهام برخلاف تصور بسیاری، رشد قابلتوجه و بهحقی را تجربه کرده و به نظر میرسد این روند همچنان ادامهدار باشد.
بدیهی است همواره احتمال بروز ریسکهای پیشبینینشده وجود دارد؛ همانطور که در جنگ ۱۲ روزه شاهد غافلگیری جدی بودیم و حتی سیستم دو بانک بزرگ کشور از مدار خارج شد. اما وجود این احتمالات، اصل ارزندگی بخش مهمی از بازار سهام را نفی نمیکند.
پ.ن: منظور از «سهام»، عموماً شرکتهای موجود در پرتفوی صندوق اهرمی موج است.
پ.ن: این یادداشت با لحاظ ریسکهای مرتبط با اعتراضات، اتفاقات ونزوئلا و مجموعه ریسکهای داخلی و خارجی پیرامون اقتصاد ایران تهیه شده است.
نظرات :
شما می توانید اولین نفری باشید که برای این مطلب نظر می دهید.